Gerda Deekens max rede 9 oktober 2015

MAEX rede 29 oktober 2015

Beste gasten van Kracht in NL, hartelijk welkom! Wij nodigen jullie uit om met ons een kleine sprong in te tijd te maken. We gaan samen naar 29 oktober 2020. Het magische jaar, waar veel toekomstbeelden in het verleden op gemaakt zijn, gebruiken we om onze visie met u te delen!
Sprong in de tijd!

Van harte welkom op de MAEXrede van 29 oktober 2020.

Goede middag dames en heren ik heet u allen welkom op deze 6e Maatschappelijke Stand van het Land. Dit jaar is de omslag van een wat vrijblijvende participatiesamenleving naar de investeringsmaatschappij NL, waarin iedereen meedoet en van waarde is, echt gerealiseerd.
De 10.000 maatschappelijke initiatieven, we noemen ze liever Producenten van Maatschappelijke Waarde (PMW-s), die nu aan de MAEXchange genoteerd zijn, staan in het centrum van onze netwerksamenleving en economie. Deze volwaardige topsector levert met haar producten en diensten een flinke bijdrage aan het Bruto Nationaal Welzijn. Wij hebben het Bruto Nationaal Product eindelijk vaarwel gezegd en brengen de economische, ecologische en maatschappelijke waardeproductie van ons land voortaan samen in het BNW. Dat betekent dat alles wat van waarde is, ook gewaardeerd wordt.

In de afgelopen jaren hebben we vastgesteld dat duizenden Nederlanders als vrijwilliger een buitenproportionele inzet leverden t.b.v. de vaak lokale initiatieven. Dat, terwijl ze daar nauwelijks voor gewaardeerd werden. Gelukkig hebben we er met elkaar voor gezorgd dat de klassieke vrijwilliger heeft plaatsgemaakt voor de “BN-er nieuwe stijl”, de Betrokken Nederlander die nu wel adequaat voor zijn of haar inzet gewaardeerd wordt. We hebben daarvoor vorig jaar het BIBN, het basis inkomen betrokken Nederlander ingevoerd, en de nodige belastingvoordelen voor BN-ers nieuwe stijl gerealiseerd. Zo is de vrijwilligersvergoeding van €150 per maand een BN-vergoeding van maximaal €500 geworden, waardoor vele handen voor lichter werk hebben gezorgd bij de initiatiefnemers.

Inmiddels hebben we ook de scope van de arbeidsmarkt drastisch verruimd. Waar we in 2015 vooral uitkeringsgerechtigden aan betaalde banen hielpen hebben we nu een gebalanceerde arbeidsmarkt. Van betalende arbeidsmarkt naar een arbeidsmarkt van waarde. Werk wordt immers niet alleen bij de traditionele werkgevers verricht maar ook bij de producenten van maatschappelijke waarde. Uitwisseling tussen deze maatschappelijke initiatieven en traditionele werkgevers werd eenvoudiger, omdat we de waarde van die sector voor de Nederlandse samenleving en economie wisten te duiden. Na de uitvoering van enkele pilots konden we belemmeringen aanpakken. Uitkeringsgerechtigden leveren nu zonder problemen werk bij wijkondernemingen. Maar we zien ook dat werknemers van overheden en bedrijfsleven die tijdelijk minder zwaar belast zijn, voor een deel van hun tijd, in een maatschappelijk initiatief werken.

Waar we in 2015 uit het veld geslagen waren door de enorme toestroom van asielzoekers, die de velen AZC’s in het land amper uitkwamen zien we nu in 2020 dat veel voormalige asielzoekers, we noemen ze nu woonurgenten, goed geïntegreerd zijn met name door de inzet bij de duizenden initiatieven die aan de MAEXchange genoteerd zijn. Kracht in NL heeft hen via de MAEX gematched aan initiatieven waar zij warm werden ontvangen en zinvol werk konden verrichten. Het wantrouwen dat in veel regio’s van ons land heerste heeft plaatsgemaakt voor vertrouwen via deze samen aan de slag beweging.

Maex genoten, dankzij de inzet van vele bedrijven, overheden, fondsen en kennisinstellingen zijn we samen in staat geweest de sector van Producenten van Maatschappelijke Waarde zo te versterken, dat inmiddels bijna alle NL-ers welzijnswaarde en duurzame producten en diensten afnemen bij deze nieuwe ondernemingen. Of het nu om gehandicapten vervoer gaat, om informele zorg, verbouwen van streekproducten, het slim delen van auto’s, eten in een restaurant waar je zelf bepaalt wat je betaalt voor je maaltijd, dagbesteding of opleiding aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, de nieuwe topsector raakt het leven van ons allen.

Met elkaar hebben we in netwerken en communities geïnvesteerd. Het werd daardoor snel zichtbaar dat de versnipperde aanpak van ieder vanuit zijn eigen businessmodel plaats moest maken voor een integrale en coöperatieve aanpak vanuit een gezamenlijke waardemodel dat rekening houdt met ieders inzet en belang. Zo konden veel energie coöperaties de wijk duurzamer maken, besparingen voor de bewoners leveren, het geld in de regio houden die daardoor economisch sterker werd. Vanuit het waardemodel was de stap naar het organiseren van zorg in de wijk bv eenvoudig. Het aantal KWH dat ze samen produceren heeft bovendien het energieakkoord gered.

Omdat we in staat zijn de waarde van deze sector veel beter te duiden hebben overheden hun subsidie potten vervangen voor nieuwe financiële instrumenten, die uitgaan van een gelijkwaardige en wederkerige relatie. Via maatschappelijk aanbesteden, right to challenge, reguliere opdrachten en social impact bonds hebben veel van de inmiddels 10.000 nieuwe ondernemingen laten zien dat ze een passend aanbod hebben bij de vragen en behoeften uit de gemeenschap. De vele zorg coöperaties en buurtondernemingen zijn bv niet meer weg te denken uit het WMO veld. Iedere buurtbewoner kan de benodigde informele zorg nu daar inkopen.

Het bedrijfsleven werkt vanuit een business to community aanpak samen met de sector, waardoor innovatie samen met communities tot betere en goedkopere oplossingen leidt. Toekomstbestendig vastgoed is nu geen loze kreet meer maar een beproefd concept omdat de wensen en behoeften van buurtbedrijven goed zijn geïntegreerd en generaties elkaar als vanzelf helpen in nieuwe woonarrangementen. De term MVO is niet meer gangbaar. Vanuit de core business, strategie en innovatie wordt samenwerkt met de nieuwe sector.

Initiatieven worden al tientallen jaren gesteund door fondsen. Maar ook daar is een behoorlijke kanteling gemaakt. Naast het geven van vaak korte termijn donaties zijn de fondsen zich meer gaan richten op de lange termijn financiering van kansrijke initiatieven. Dit gebeurt via meerjaren afspraken, het verstekken van leningen, het dichten van gaten van crowdfund campagnes en impact bonds. Veel fondsen hebben hun expertise ingezet om initiatieven te adviseren.

Kennisinstellingen zijn meer gaan samenwerken, omdat juist een interdisciplinaire aanpak nodig was om netwerkresultaten te bereiken.

De sector is professioneler geworden dankzij de kennis die is ontwikkeld rond verdien- en waardemodellen, rond nieuwe organisatievormen en decentrale sturingsmodellen. Nu kan de meervoudige waarde die vroeger vaak niet gezien werd gekapitaliseerd worden. Zo hebben tegenwoordig veel moestuinen een contract met een zorgverzekeraar omdat ze hun klanten begeleiden naar een gezondere leefstijl, met hoveniers en met bedrijven omdat mensen die even dreigen buiten het bedrijf te vallen, waarde kunnen creëren bij deze maatschappelijke producent.

Deze topsector heeft ook veel baat bij het nieuwe belasting regime, eindelijk zien we dat na vergroening van het belastingstelsel, ook sociale innovatie door de fiscus wordt gehonoreerd. Kosten die we vroeger op de samenleving dus de belastingbetaler afwentelden, worden nu voorkomen door slimme nieuwe concepten van maatschappelijke waarde producenten. Dat past bij een nieuwe economie, in de letterlijke zin van economie, ofwel het netjes beheren van het huis.

Zo is de nieuwe rechtsvorm de SV (sociale vennootschap, dit is een hybride vorm tussen BV en stichting) ontwikkeld, werd de vennootschapsbelasting afgeschaft voor PMW’s, is het BTW tarief voor deze sector vervangen voor het lagere Bruto Maatschappelijk Welzijn tarief, is de ANBI regeling verruimd, de oude vrijwilligersvergoeding verhoogd en het Basis Inkomen Betrokken Nederlanders ingevoerd.

Dames en heren, alhoewel we nog wel even door kunnen gaan, keren we terug naar 2015.

Is onze MAEXrede fictie of maken we er samen onze Nederlandse realiteit van? Wij zien in de eerste analyse van de 700 initiatieven die nu aan de MAEX genoteerd zijn ( vandaag zijn het er overigens al weer 726) en de vele gesprekken met onze partners ( jullie hier) dat er alle kansen liggen om een groot deel van dit beeld van 2020 te realiseren. Als we er in geloven en onze krachten willen bundelen tenminste. Als wij vanuit Kracht in NL onze eigen toegevoegde waarde kunnen blijven aantonen en te gelde kunnen maken zullen wij ons er in ieder geval voor inzetten.
Wij hebben deze eerste maatschappelijke stand van het land alleen kunnen maken omdat 700 initiatieven ons hun data toevertrouwen en met de steun van veel van onze partners.