Trendrede 2020

Wanneer we onze eigen betekenis doorgronden, kunnen we verbinding maken in gelijkwaardigheid en komen tot nieuwe openheid.

We zijn het al anders aan het doen.

Tien jaar geleden begonnen we de Trendrede met de kloof tussen hoop en wanhoop. Naweeën van decennialange efficiencyverslaving zorgden v oor ondraaglijke systeempijn, bijvoorbeeld in de zorg en de belasting-heffing. Steeds opnieuw bleek dat het individu zichzelf verloor in de maat en het tempo van het systeem. Een computer kan immers, door zijn straffe datawolk heen, de beweeglijke context van een mens niet zien. Een vertrouwenscrisis heerste. Controleurs controleerden controleurs. In 2017 zagen we zelfs een samenloze leving opdoemen aan de horizon. De woedevulkaan bleef het hele decennium rommelen en kwam in 2019 tot uitbarsting. Vuur van verandering.

Een betekeniseconomie bloeide op, uit het besef dat voor de winst van een kleine groep mensen grote offers werden gebracht. De interdependentie van het individu kwam bloot te liggen. Voorlopers hergroepeerden zich in cirkels van vertrouwen, zoals coöperaties, broedplaatsen en genootschappen. Als reactie op het ontsporen van de samenleving werkten ze op de kleinst mogelijke schaal: de straat, de eigen wijk, een netwerk, om zo een behoefte in te vullen en bureaucratie te vermijden. Het grote werd verkleind, tot uiteindelijk één persoon het verschil kon maken: de burger van stavast, het individu dat vanuit zijn eigen talent gestaag werkt aan verbinding met anderen.

Er tekende zich een beweging af van controle over naar aandacht voor, van grip naar begrip. Er kwam ruimte voor experiment en menselijke maat. Het lineaire, hiërarchi-sche systeem vormde zich stapje voor stapje om naar cirkelvormig en holistisch. De cirkel is de vorm van de jaren twintig. De beleidscirkel, de netwerkcirkel, de ronde keten van productie tot recycling. Kate Raworth herschreef het economische verhaal vanuit een cirkel. Binnen een cirkel maakt men sneller contact en is de samenhang duidelijker te zien dan vanaf de top van een piramide. Management is een ondersteunende functie vanuit de kern, die ervoor zorgt dat mensen binnen de cirkel elkaar vinden, zodat iedereen zijn bijdrage kan leveren.

Het sociale wezen in de mens is ondergesneeuwd geraakt door een eenzijdige nadruk op de homo economicus. We blijken het allebei te zijn. We zien steeds beter de homo universalis, het individu in zijn samenhang, inclusief zijn afwisselend egoïstische en altruïstische aard. Meerstemmigheid is een gegeven en mixen mag.

Het zijn tumultueuze jaren geweest, de afgelopen tien jaar. De waardewending leidt in eerste instantie tot wrijving en weerstand. Het onderkennen van systeempijn en het loslaten van vertrouwde maar vastgeroeste patronen voltrekt zich moeizaam. Herijking en herdefinitie zijn existentiële voorwaarden voor de jaren twintig. Zoals we het deden lukt het niet meer. We gaan het anders doen.

Lees verder in onderstaande PDF

Download PDF